Παρουσίαση βιβλίου Μάτας Παπανικολάου "Το ημερολόγιο μιας παχουλής"


Αμυδρά την πρώτη μας συνάντηση με την Μάτα Παπανικολάου τη θυμάμαι. Το βέβαιο είναι πως συνέβη σε κάποια εκδήλωση στη Συνεδριακή Αίθουσα της Αντιπεριφέρειας, τη στιγμή που συνέχαιρα τον Τηλέμαχο τον Ζήκο για τις επί σκηνής υποκριτικές του περγαμηνές.
Εκεί, μπήκε στη συζήτηση και μία ευγενής κυρία, η οποία με ένα χαμόγελο-βελούδο, με διακριτικό τρόπο και με υπόρρητο θαυμασμό για τους ανθρώπους της υποκριτικής τέχνης ρώτησε να μάθει, εάν ο κύριος ηθοποιός είναι.
Τότε, λοιπόν, ο Κύριος, κύριος της μετριοφροσύνης και της – από πίστη και φλόγας εσωτερικής – ταγής του στα βάθρα της κοινωνικής και πολιτιστικής προσφοράς στους ευβοϊκούς τόπους, με τη γνώριμή του αβρότητα προσέφερε τη χειραψία-απάντηση, δηλώνοντας πως περίπου έτσι συμβαίνει. Συμπληρώνοντας, πως ένας εραστής και διάκων τής ωραίας ηθοποιίας τέχνης είναι υπηρέτης, που για τις ανάγκες των (όντως θαυμαστών) θεατρικών – του Πολιτιστικού Συλλόγου Κανήθου – παραστάσεων εαυτόν καταθέτει και… με το σανίδι να αναμετρηθεί πασχίζει.
«Α!... Ωραία!... Χαίρω πολύ…, η ευγενής κυρία διατείνεται. Και εγώ έχω πάθος με το θέατρο… Γράφω θέατρο…»
«Μπράβο!..., κάνει ο Τηλέμαχος. Οι τέχνες δίνουν τα ρέστα και τα χέρια τους!...»
Και τα χέρια δόθηκαν και η σύσταση των προσώπων απλώθηκε:
«Λέγομαι…» «Λέγεται…» «Με λένε…» «Χαίρω πολύ…» και τα τοιαύτα.
Πέρασε καιρός έκτοτε. Με την Μάτα δεν είχε τύχει να ξανασυναντηθούμε, μέχρις ότου ο Τηλέμαχος έρχεται στο Μουσείο Σκαρίμπα, μου προσφέρει τον συγγραφικό τής Μάτας Επισκευαστή της Καρδιάς και μου προτείνει στην εις Εύριπον παρουσίαση του βιβλίου να είμαι εκ των ομιλητών, πράγμα που μετά από λίγο καιρό στον αύλειο του Κοκκινοσπιτιού χώρο συνέβη και μάλιστα με την πολυπληθή παρουσία των Χαλκιδέων ή ξενομεριτών πολιτών, που προθύμως στο κάλεσμα των διοργανωτών ανταποκρίθηκαν και την πρωτοπαρουσιαζόμενη στη Χαλκίδα δημιουργία της (τον Ιούνη του ’19) απόλαυσαν.
Παίρνοντας τότε τον Επισκευαστή της Καρδιάς και φύλλο το φύλλο του εισχωρώντας στα μεσοδώματά του, σημείο στο σημείο έβλεπες να ξεφυτρώνει η όψη και η ψυχή της συγγραφέως, που εν των μεταξύ στον μουσειακό του Σκαρίμπα χώρο επί μικρόν είχα συνομιλήσει, νιώθοντας της γλαυκής ημέρας και της καλοσύνης το ιμάτιο να φορά, μία εαρινού πρωινού αύρα διαρκώς να καταλείπει και του φωτός ινία απολλώνια στις συγγραφικές της παλάμες να κρατεί.
Εκεί, στον διηγηματικό της Επισκευαστή, μα και στο επόμενο βιβλίο της, τη μυθιστορηματική της Νονά, που λίγους μήνες αργότερα τις αναγνωστικές μας έκρουσε θύρες και τις ψυχές να μέλπει πήρε, διέκρινες πως από κάθε σημείο και στιγμή να ξεπετάγεται η εικόνα της γράφουσας, η εικόνα της λογοτέχνιδας με το μετάξι πρόσωπο, τη ρόδινη ματιά, το απλόχερο και το μειλίχιο μειδίαμά της, που εν τω μεταξύ είχα λίγο περισσότερο γνωρίσει και είχα/έχω την αίσθηση πως πρόκειται για άτομο με καρδιά ανοιχτή, ευθύτητα, πίστη στον εαυτό της και στις δυνάμεις της, ακούει με προσοχή, φιλτράρει με διηθητήρα λεπτοΰφαντο και μετά από σύντομη περισυλλογή μιλάει εύστοχα και με τη δέουσα αβρότητα και σοβαρότητα στον χρόνο και στην έκταση που πρέπει.
Με ανάλογο τρόπο και οι ήρωές της – στα ως τώρα τρία της βιβλία (τον Επισκευαστή της Καρδιάς, τη Νονά και Το Ημερολόγιο μιας Παχουλής), που ευτύχησα να έχω διαβάσει – κινούνται. Δείχνουν αληθινοί και αυθεντικοί, με ευαισθησίες, καθαρότητα ιδεών και συμπεριφοράς, αποκαλύπτοντας με επιλεγμένη κάθε φορά στόχευση πτυχές των βαθήτων του εσωτερικού τους κόσμου, κεντρίζοντας σκέψεις και εγείροντας προβληματισμούς και συντείνοντας στη σμίλευση βηματισμών νέων στον βίο και τη ζωή.
Είναι ήρωες-χαρακτήρες καθημερινοί και πολύ προς τον αναγνώστη οικείοι, ήρωες στο όλον τους ανθρώπινοι και πολύ προς τον καθένας μας οικείοι, φίλοι, λίγο πολύ γνωστοί ή περασμένοι στα κρύφια της μνήμης τοπία από κάποιο γεγονός που συνέβη και το είναι μας έστω για λίγο προσέγγισε ή τάραξε.
Είναι ήρωες, δανεισμένοι από τη ζωή και την κοινωνία μας, που η ματιά και η πένα της Μάτας χερόπιασε και πήρε πνοή και οντότητα λογοτεχνική να τους δίδει.
Ειδικότερα, στο τρίτο αυτής της σειράς αφηγηματικό της πόνημα, Το Ημερολόγιο μιας Παχουλής, που εκ πρώτης σαν βλέπεις το εξώφυλλό του στέκεσαι στη μορφή και στις διαστάσεις της έννοιας ‘‘παχουλή’’, αρχίζεις να ρίχνεις τις σκέψεις και τα ερωτηματικά σου στο μεγάλο λεβέτι του νου, όπου περί του ζητήματος πολλές χοχλάζουν ιδέες και για το πού και το πώς το οδηγεί η συγγραφέας Μάτα Παπανικολάου στη λογοτεχνική και χρηστική του διάσταση διαλογίζεσαι και μονολογείς.
Βέβαια, σαν εισχωρείς στα ενδότερα του αφηγήματος, διαπιστώνεις πως και η πρωταγωνίστρια και αφηγήτρια των ιστορουμένων Μαρία κινείται αναλόγως. Στοχάται, μονολογεί, αποκαλύπτει πτυχές του βίου και του χαρακτήρα της, καθώς και ευθέως ή πλαγίως των άλλων προσώπων του αφηγήματος, που τεχνηέντως η συγγραφέας εντάσσει στο όλον σώμα του κειμένου για να προκύψουν τα 16 μικρά και διακριτά κεφάλαια-κρίκοι του ξεδιπλώματος γεγονότων, ψυχικών βαρών και νησίδων φωτός, που καλόδεχτα στο διάβα της βρέθηκαν, λακτίζοντας τα άχθη του μέλανος φόρτου και της απαξίας, κάνοντάς τα πιο αλαφριά ή απόπεμπτα.
Κινούμενη με μαστοριά και εφευρετικότητα η συγγραφέας, με ανεπαίσθητους συμβολισμούς και αλληγορικές μπόλιες, ξεδιπλώνει τα ιστορούμενα με λόγο απλό, μα μεστό, με κομψότητα, ακρίβεια και οικονομία, πατώντας στις στέρεες του ρεαλισμού βάσεις και εντάσσοντας πολύ εύστοχα μεταφορικά σχήματα ή παρομοιώσεις μόνον σε καίρια σημεία του λογοτεχνικού σώματος.
Οι εντός αυτού, διάδρομες ιστορίες της καθ’ όλα συγκινητικές και πολλαπλώς ενδιαφέρουσες. Ιστορίες, που σταλάζουν καλοσύνες, φροντίζοντας και τα ακανθερότερα ακόμη σημεία των γεγονότων, με πραότητα και αγάπη απέραντη να προσφέρονται, κάνοντάς τα μετάξια να δείχνουν υφάδια και ανθρωπιάς μόσχοι ολόδροσοι να βγάνουν/φύουν φτερά!
Στο δια χειρός Μάτας Παπανικολάου Ημερολόγιο μιας Παχουλής, που στη μορφή μικρή σχέση με τα συνήθη ημερολόγια καταγραφής γεγονότων της καθημερινότητάς μας έχει, η πρωτοηρώισσα της ιστορίας Μαρία «ευτυχοδυστυχής», όπως θα έλεγε και ο Σκαρίμπας, η τραγική απώλεια του αγαπημένου σε συνάρτηση με το σωματικό και κατ’ αντανάκλαση το ψυχικό της βάρος, με τον ερχομό στον βίο της του νεαρού και κομψού Αρχιτέκτονα, αμελητέα σταδιακά αποδείχτηκαν, καθώς γι’ αυτόν άλλα στοιχεία έγειραν τον ζυγό προς της καρδιάς του τους ερωτοπαθείς του χτύπους, δημιουργώντας αυτοπεποίθηση και φίλιωμα με τον εαυτό της για την υπέρβαρη νεαρή πρωταγωνίστρια και εκ παραλλήλου θρυμματίζοντας τα γκρίφια της απαξίας και σταδιακά στη θέση τους θέτοντας άνθη χαράς και φλόγας ερωτικής.
Στα αφηγηματικά της τεχνάσματα η δημιουργός του Ημερολογίου μιας Παχουλής, επιλέγει όπως η κεντρική – της μικρής του βιβλίου κοινωνίας – ηρωίδα να κινείται ως πρωτοπρόσωπος παντογνώστης αφηγητής, που ανά πάσα στιγμή και με λιτό τρόπο φωτίζει πτυχές των γεγονότων και των ψυχικών φορτίσεών του ή των δευτερευόντων χαρακτήρων, που έχει επιλέξει με τους αναγνώστες του να μοιραστεί, ενώ παράλληλα παίρνει να συνομιλεί και με τον συντάκτη του συγγράμματος για τμήμα του περιεχομένου του, κρατώντας ρόλο αναγνώστη και αφηγηματολόγου συγχρόνως.
Καθώς σαν απνευστί με αμείωτο το ενδιαφέρον αναγιγνώσκεις Το Ημερολόγιο μιας Παχουλής, με τα πιθανά και διαφαινόμενα αυτοβιογραφικά στοιχεία και τις πινελιές αυτοαναφορικότητας της λογοτέχνιδας Μάτας, διαρκώς αναλογίζεσαι για την πορεία των μελλουμένων να προκύψουν και συνάμα το γεγονός μέχρις ποίου σημείου έχεις ομπρός σου τον/την συγγραφέα, που συνομιλεί μαζί σου δια των γραφομένων του ή τον/την πρωταγωνίστρια που είναι το alter ego του και τα πράγματα κατευθύνει πέραν του σκιόφωτος.
Κλείνοντας και αφού ευχηθώ στην αγαπητή Μάτα Παπανικολάου καλή πορεία του βιβλίου σε μυριάδες αναγνωστικές ψυχές και πάμπολλες διαφορετικές αναγνώσεις, θα ήθελα ως κατακλείδιο απόθεμα, να αναγνώσω τμήμα του ύστατου λόγου του αφηγήματος, όπου η ηρωίδα, αφού έχει μειώσει το σωματικό της βάρος, ενδύεται τον εορταστικό χιτώνα της αυτοπεποίθησης και της ελευθερίας και μαζί κορυφώνεται το ελπιδοφόφο και αναστάσιμο άγγελμα της συγγραφέως για ανθρώπους που κάτι τους πληγώνει και τους μαραίνει τη χαρά:
«


Οι ζώντες με τους ζώντες και οι τεθνεώτες δημότες αιώνιοι στο περβόλι τ’ Ουρανού.
Κωνσταντίνος Κλ. Μπαϊρακτάρης
Χαλκίδα, 8 Φεβρουαρίου 2020

Το έχει εμπνευστεί από την ιστορία της Σταχτοπούτας. Η δική της Σταχτοπούτα, η Μαρία, αγωνίζεται, δρα και νικά. Δεν είναι πρόσωπο παθητικό όπως η Σταχτοπούτα. Το βασιλόπουλο της δικής της ιστορίας είναι ο Αρχιτέκτων.
Έχει συμβολισμούς και αλληγορικό περιεχόμενο.
Η ίδια από μικρή ήταν κάπως παχουλή. Είχε κατακτήσεις, αλλά όχι αυτούς που ήθελε, γιατί προτιμούσαν τις ισχνές.
Η μάνα της Χαλκιδέα, ο πατέρας της Αυλωναρίτης. Στη Χαλκίδα έχει πολλούς συγγενείς.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Μανώλης Χιώτης: ''Έφυγε'' σαν σήμερα - Στον ιστορικό μώλο της Σκάλας Ωρωπού το 1970, τραγούδησε το Ροδόσταμο

Τμήμα Ψηφιακών Τεχνών και Κινηματογράφου του πανεπιστήμιου Αθήνας, με έδρα τα Ψαχνά, της σχολής οικονομικών και πολιτικών επιστημών, με σ/ν του υπουργείου Παιδείας

Σε εκπαιδευτική εκδρομή στην Ιταλία, το γενικό λύκειο Σκάλας Ωρωπού "Μίκης Θεοδωράκης"

Στο "Σπίτι με τ’ Αγάλματα" η εκδήλωση του Λυκείου Ελληνίδων Χαλκίδας, για την τέχνη και την τεχνική του κεντήματος της Αυλωνίτικης φορεσιάς

Το Γυμνάσιο του Αυλώνα, στην εκπομπή "ΕΡΤ Report", της ΕΡΤ1